YENİ SINAV SİSTEMİ HAKKINDA TÜM BİLİNMEYENLER!

ÖSS dünyada eşine, benzerine az rastlanır bir sınav olarak hem gençlerin geleceğini şekillendirdi, hem de eğitim sistemimizdeki çarpıklıkların müsebbibi olarak eleştirilerin odak noktasına oturdu. 2009 yılındaki son uygulama ile de misyonunu tamamlayıp tarihteki yerini aldı. Biz de yeni sınav sistemini Kültür Dersaneleri Rehberlik Genel Koordinatörü Salim Ünsal’a sorduk.

Adaylar kaç sınava girecekler, bu sınavlar hangi tarihlerde yapılacak?

Yeni sistemde adayların gireceği sınavlar genel olarak iki isim altında toplandı.

1) Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS)

2) Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS)

O halde birincisinden başlayalım. Yükseköğretime Geçiş Sınavı hakkında bilgi verir misiniz?

YGS’ye başvuran her adayın gireceği bir sınav. Bu sınava sadece sınavsız geçiş hakkını kullanmak isteyen meslek liseli adayların katılma zorunluluğu yok. Bu adayların dışındaki tüm adaylar YGS’de yarışacaklar.

Bir öğrenci neden YGS’ye katılmak zorunda?

YGS’ye katılmanın birkaç amacı var. Bunlar;

• Mesleki sınavsız geçişten boş kalan önlisans programlarına (2 yıllık programlara) sınav puanıyla girmek için,

• Mesleki lisans programlarına (meslek liselilerin de alanında olan ve önceki sistemde 1 no’lu puan türleri ile öğrenci alan 4 veya 5 yıllık programlar) yerleşebilmek için,

•Açıköğretim sistemiyle eğitim veren ve kontenjan kısıtlaması olmayan tüm lisans ve önlisans programlarına yerleşebilmek için,

• Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan lisans veya önlisans programlarının yetenek sınavına önkayıt yaptırabilmek için,

•Askeri meslek yüksek okullarının ve Polis meslek yüksek okullarının test ve mülakatlarına katılmayı sağlayacak baraj puanı almak için,

• En önemlisi haziran ayında yapılacak Lisans Yerleştirme Sınavlarına (LYS) katılma hakkı kazanmak için. Bu hak YGS’den sonra hesaplanacak herhangi bir puan türünde 180 barajını geçen adaylara verilecek.

YGS’nin müfredatı ve soruların zorluk kolaylık derecesi nedir?

YGS genel olarak önceki sistemin birinci bölümündeki soruların müfredatına dayalı olacak. Daha yalın bir ifade ile liselerin 9. sınıfında tüm lise türlerinin ortak müfredatından ağırlıklı sorular yöneltilecek. Yorum yapabilmeye, mantık ve muhakeme gücünü kullanabilmeye, analitik yetenekleri ölçebilmeye yönelik sorular yer alacak. YGS soruları LYS’ye oranla daha az bilgi gerektirecek.

YGS ne zaman yapılacak?

ÖSYM’nin sınav takviminde Nisan ayının ilk veya ikinci haftasında yapılacak sınav olarak tanımlanmış bir sınav YGS. Bu yıl 11 Nisan Pazar günü uygulanacak. Sonraki yıllarda da yine bu tarihe yakın bir zaman dilimi belirlenecek.

Yeni sistemi, “ÖSS’nin tüm çarpıklıklarını giderebilecek bir inovasyon” olarak mı algılamalıyız?

Evet demek iddialı bir değerlendirme olur! Yeni sistemin bir isim ve biçim değişikliğinden ibaret olduğunu söylemek daha doğru olacaktır. Eski sistemin zaaflarını nispeten giderecek ama yeni zaafları da beraberinde getirecek. Kısaca ÖSS’nin yeni bir versiyonu olarak algılayabiliriz. Ancak bir konuda haksızlık yapmamamız gerekir. Eğitim sisteminizin köklü sorunlarını yeni bir sınav kurgusuyle gideremezsiniz.

Yeni sisteme taşıdığı misyon ölçüsünde değer yüklememiz gerekir. YGS ve LYS’nin bu bağlamda yegane amacı öğrencileri bilgi ve başarıları ölçüsünde bir sıraya tabi tutmak. Yeni sistemi önceki sistemden farklı kılan en önemli ayrıcalığı da bu olacak.

Yeni sistem hangi amaçları gerçekleştiriyor?

Ne zaman ki eski sistem fonksiyonunu kaybetmişse, yeni bir sistemin kurgulanma zorunluluğu ortaya çıkar. ÖSS Sistemi zaten uzun yıllardan beri bu fonksiyonunu yitirmişti. İhtiyaca kısıtlı koşullarda cevap verebiliyordu.

Yeni sisteminin amaçlarını kısaca şöyle özetleyebilirim; ÖSYM eski sistemde adayların Fen ve Sosyal Bilimler gibi ders grubu başarısını ölçebiliyordu. Bu da adayların ilgi ve yeteneklerine uygun olmayan programlara yerleşmelerine sebep olabiliyordu. Yeni sistem grup başarısı yerine ders başarısını ölçecek.

Önceki sistemde bir ders için süre sınırlaması yokken yeni sistemde adaylar ders başarısını görebilmek için süreye karşı yarışacaklar. LYS’lerde süre sınırlaması olduğu için adayların zamana karşı performansları da ölçülebilecek.

Haziran sınavları (LYS) 5 ayrı oturumda yapılacak!

LYS uygulaması 5 ayrı oturumda yapılacağı için sınavlar birbiri ile ilişkisi olmayan derslerden arındırılacak.

Önceki sistemin en önemli zaafı aynı puan türü ile çok sayıda farklı programa girilebilmesiydi. Yeni sistem puan türlerini çeşitlendirdi. Tüm sınavlara katılan adaya toplam 18 puan türü hesaplanacak. Bununla ilgi ve yeteneklere göre adayların üniversiteye yerleşmeleri sağlanacak.

Alan içi ve alan dışı programlara girişte kullanılan katsayıların farkları azaltılarak, kısaca makas daraltılarak adayların sadece alanlarındaki programlara değil, alan dışındaki programlara da yerleştirilmeleri sağlanacak.

Oturum sayısını artırarak, tek oturumda yapılan sınavların öğrenci psikolojisi üzerinde yarattığı tahribatı azaltmak da bir diğer amaç olarak göze çarpıyor.

YGS’de kaç test ve kaç soru var, testler hangi derslerden oluşacak, adayların bu soruları cevaplandırması için ne kadar süre verilecek?

Öncelikle sorunuzun son kısmını cevaplandırarak açıklamaya başlayalım. YGS’de adaylara 4 testten ve 160 sorudan oluşan bir kitapçık verilecek. Ancak her test için ayrı süre verilmeyecek. Önceki sistemde olduğu gibi uygulama tek oturumda yapılacak ve 4 test tek bir kitapçıkta adaylara sunulacak. Adaylar bu sorulardan istediklerini cevaplandıracaklar. Her testin hesaplanacak her puan türüne az ya da çok katkısı olacak.

YGS’de puanlar neler ve hangi başarıya göre hesaplanacak?

YGS’de bir adayın puanının hesaplanabilmesi için 4 testin en az ikisinden yarım net yapması gerekiyor. ÖSYM “şu testlerden yarımşar net yapacaksın” diye bir kısıtlama getirmedi. Ancak eğer aday sadece tek testin tüm sorularını doğru cevaplandırıp diğer hiçbir teste dokunmazsa ne yazık ki hiçbir puanı hesaplanmayacak.

Adaylara YGS sonrasında 6 tür puan hesaplanacak. Önceki sistemde Sayısal1 olarak ifade edilen puan türünün yeni sistemde karşılığı YGS1 ve YGS2 olacak. YGS1’i Matematik ağırlıklı, YGS2’yi ise Fen Bilimleri ağırlıklı Sayısal puan türleri olarak niteleyebiliriz.

Önceki sistemde Sözel1 olarak ifade edilen puan türünün yeni sistemde karşılığı YGS3 ve YGS4 olacak. YGS3’ü Türkçe ağırlıklı, YGS4’ü ise Sosyal Bilimler ağırlıklı Sözel puan türleri olarak niteleyebiliriz.

Önceki sistemde Eşit Ağırlıklı1 olarak ifade edilen puan türünün yeni sistemde karşılığı ise YGS5 ve YGS6 olacak. YGS5’i Türkçe ağırlıklı, YGS6’yı ise Matematik ağırlıklı E.A puan türleri olarak niteleyebiliriz.

Adaylar hesaplanan puanlarla hangi haklara sahip olacaklar?

YGS puanları hem mesleki sınavsız geçişten açık kalan önlisans programlarına, hem mesleki lisans programlarına ve açıköğretim programlarına girişte kullanılacak, hem de LYS’ye girmek için baraj niteliği taşıyacak. Eğer adayın YGS’de hiçbir puanı hesaplanmamışsa ve meslek liseli olmadığı için sınavsız geçişten de yararlanamıyorsa bu aday sınavı kaybetmiş ve tercih hakkını yitirmiş olacak

Eğer aday hiçbir puan türünde 140 ve üzerine ulaşamamışsa ayrıca sınavsız geçişten yararlanma hakkı yoksa yine sınavı kaybetmiş olacak ve tercih yapamayacak.

Eğer aday herhangi bir puan türünden 140’ı geçmiş ancak 180 puana ulaşamamışsa açıköğretimin kontenjan kısıtlaması olmayan 4 yıllık ve iki yıllık tüm bölümlerini ve barajı geçtiği puan türüyle öğrenci alan 2 yıllık örgün önlisans programlarını tercih hakkını elde edecek. Ancak bu aday LYS’ye katılamayacak.

Eğer aday herhangi bir puan türünde 180 ve üzerinde bir başarı yakalamışsa açıköğretimin kontenjan kısıtlaması olmayan 4 yıllık ve 2 yıllık tüm programlarını, barajı geçtiği puan türüyle öğrenci alan 2 yıllık önlisans programlarını ve yine barajı geçtiği puan türüyle öğrenci alan 4 veya 5 yıllık mesleki lisans programlarını tercih hakkı elde edecek. Sadece bununla da yetinmeyecek, haziran ayında yapılacak tüm LYS’lere katılma hakkını da yakalayacak.

YGS testlerinin LYS puanlarına etkisi var mı?

Evet. YGS sadece bir baraj sınavı değil. YGS’deki testler % 40 oranında LYS puanlarını da etkileyecek. Bu nedenle adayların YGS’yi önemsiz bir sınav olarak algılamaması gerekiyor. 

•Peki bu etki YGS testlerindeki doğru yanlışa göre mi yoksa hesaplanan YGS puanlarının belli oranlarda eklenmesiyle mi sağlanacak?

Adaylar en çok bu noktada yanılgıya düşüyorlar. YGS başarısının LYS’ye yansıması puanlardan değil testlerin netlerinden yola çıkarak hesaplanacak. YGS puanları hiçbir şekilde ve hiçbir katsayı ile LYS puanlarına eklenmeyecek. Sadece YGS netleri sanki LYS’nin de netleriymiş gibi değerlendirilerek LYS puanlarının hesaplanmasına temel teşkil edecek.

YGS sonuçları ne zaman açıklanacak, LYS başvuruları ne zaman yapılacak?

ÖSYM hemen okuma ve değerlendirme işlemlerine geçecek. Bunun için planlanan sürenin 3 hafta olacağını tahmin ediyorum. Özetle nisan ayının son haftasında veya en geç mayıs ayının ilk haftasında YGS sonuçları ilan edilecek. Sonuçların ilan edilmesiyle birlikte de LYS başvuruları başlayacak. 2010 LYS başvuruları 514 Mayıs tarihleri arasında yapılacak. Herhangi bir puan türünden 180 barajını geçen adaylar istedikleri her LYS’ye başvuruda bulunabilecekler.

Adaylar en az kaç net yaparak bu engeli aşacaklar ve barajı geçecekler?

YGS’de 140 barajını geçebilmek için ortalama olarak her testin sorularının yaklaşık %10’unu, 180 barajını aşabilmek için de % 20’sini doğru cevaplandırabilmek yetecek. Basit bir ifade ile eğer aday her 4 testten ortalama 4’er net yaparsa 140, 8’er net yaparsa 180 barajını geçebilecek.

Bu açıklama adayları “140 barajına ulaşmam için mutlaka her testten en az 4, 180 barajına ulaşmam için ise her testten en az 8 net yapmam gerekir” yanılgısına götürmemeli. Puanların hesaplanması ve barajların geçilebilmesi için binlerce kombinasyon var. Aday bir veya iki testi hiç cevaplandırmayarak da 140 ve 180 barajlarını rahatlıkla geçebilir. Yeter ki cevaplandırdığı testlerdeki performansı iyi olsun.

YGS puanıyla öğrenci alan programların tercihleri ne zaman?

Hayır. Gerek YGS puanlarıyla yapılabilecek tercihler, gerekse sınavsız geçişten yararlanılarak yapılacak önlisans tercihleri haziran sınavlarının sonuçları da açıklandıktan sonra yapılacak. ÖSYM tercih dönemini temmuz ayının sonlarında başlatacak. Tüm adaylar tercihlerini bu dönemde ÖSYM’ye bildirebilecekler.

LYS kaç tane, hangi derslerden oluşacak, ne kadar soru sorulacak, süresi ve uygulama zamanı ne olacak?

ÖSYM yeni sistemde 5 ayrı LYS uygulaması yapacak. Bunlar şu isimle ve şu tarihlerde uygulanacak.

Adayların LYS puanlarının hesaplanabilmesi için kaç ayrı LYS’ye katılmaları gerekiyor?

Eğer aday sadece yabancı dil puanlarıyla öğrenci alan bir lisans programına girmek istiyorsa sadece LYS5’e katılması yeterli olacak. Ancak bu açıklamanın dışındaki tüm puan türlerinin hesaplanmasında iki sınavın da katkısı olacak. Örneğin MF puanları LYS1 ve LYS 2 performansına bakılarak hesaplanacak.

YGS’de puanların hesaplanmasında yarım net zorunluluğu vardı burada da bu zorunluluk olacak mı?

Nispeten burada da bu tür bir zorunluluk var. Adayın LYS puanlarının hesaplanması için iki sınava da mutlaka girmesi zorunlu değil. Ancak girdiği bir sınavın iki testinden  de en az yarım net yapması gerekecek.

LYS’de hesaplanacak puan türleri neler olacak?

LYS’de adaylara en fazla 12 tür puan hesaplanabilecek. 12 tür puanın tamamının bir aday için hesaplanabilmesi tüm LYS uygulamalarına katılmasıyla mümkün.

Eğer aday sağlık, matematik, fen, mühendislik ve teknik bilimlere gitmeyi arzuluyorsa bu aday LYS1 ve LYS2 sınavlarına katılacak. Bu sınavlardaki performansına göre de MF1, MF2, MF3 ve MF4 puanları hesaplanacak.

MF1 puanı temel matematik ve istatistik bilimlerine, MF2 Puanı fen bilimlerine, MF3 Puanı sağlık bilimlerine ve MF4 puanı da temel mühendislik bilimlerine girişte kullanılacak. Bu ayrım adaylarda MF2’de mühendislik yoktur yanılgısına yol açmamalı. Fen bilimlerindeki başarıyı referans alan birkaç mühendislik dalı MF4 puan türünün dışındaki puanlarda yer alabiliyor.

Eğer aday iktisadi, siyasi ve sosyal bilim dallarından birini arzuluyorsa bu aday LYS1 ve LYS3 sınavlarına katılacak. Bu sınavlardaki performansına göre TM1, TM2 ve TM3 puanları hesaplanacak.

TM1 Puanı iktisadi, idari ve ekonomi bilim dallarına girişte, TM2 Puanı, hukuki, siyasi ve sosyal bilim dallarına, TM3 puanı da ağırlıklı olarak felsefi sosyal bilim dallarına girişte kullanılacak.

Eğer aday dil, tarih, edebiyat ve iletişim bilim dallarından birini arzuluyorsa bu aday LYS3 ve LYS4 sınavlarına katılacak. Bu sınavlardaki performansına göre TS1 ve TS2 puanları hesaplanacak.

TS1 Puanı iletişim ve sözel bilim dallarına girişte, TS2 Puanı ise Edebiyat ve tarih bilim dallarına girişte kullanılacak.

Eğer aday filoloji dallarından birine girmek istiyorsa bu adayın sadece LYS5’e girmesi yeterli olacak. LYS5’deki performansına göre Dil1, Dil2 ve Dil3 puanları hesaplanacak.

Dil1 puan türüyle İngilizce, Almanca veya Fransızca filoloji dallarına veya bu dillerin mütercim tercümanlıklarına, Dil2 puan türüyle batı dillerine, Dil3 puan türüyle ise doğu dillerine girme hakkını elde edebilecek.

Puan türleri neden bu kadar çeşitlendi, bu çeşitlilik ne tür avantaj sağlayacak?

Önceki sistemin zaaflarından birisi puan türlerindeki genellikti. Ekonometriye de, felsefeye de öğrenciler aynı puan türü ile girebiliyorlardı. Bu da öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine uygun olmayan derslerde başarılı olmalarını gerektirecek bir durum ortaya çıkarıyordu. Yeni sistemde puanların çeşitlenmesi öğrencinin ilgi ve yeteneklerine uygun programlara gitmesini kolaylaştıracak.

Her test puanlara farklı oranda mı katkı sağlayacak?

Yeni sistemde testlerin oranları belirlenirken yükseköğretim programlarının hangi ders bilgisine daha çok gerek duyduğu dikkate alındı. ÖSYM katkı oranlarını belirlerken sistematik ve bilimsel bir belirleme süreci gerçekleştirdi. Puanların hesaplanmasında hangi sınav etkili olacaksa o sınavı oluşturan testlerin tümü ilgili puan türlerine etkisi olacak. Ama bazılar daha az, bazıları daha çok etkileyecek.

LYS Soruları zor mu olacacak? Soru fazlalığı hazırlığı nasıl etkileyecek?

LYS mesleki olmayan liselerin alan derslerinden ve bu derslere ait sorulardan oluşacak. Yorum ve muhakeme gücünün yanında nispeten bilgiyi de sorgulayacak. Kısaca YGS’den daha ağır bir sınav. Ancak örneği olmayan bir sınav değil. Önceki yıl uygulanan sınavın ikinci bölümüne birebir benzer sorular gelecek. Soru sayıları arttı ama müfredat aynı. Milli Eğitim Bakanlığı da müfredatı bu zaman diliminde değiştirmedi. Öğrenciler aynı konulara çalışacaklar.

Soru sayısının artması elbette ayrıntıların da önemini ortaya çıkaracak. Önceki yıllarda çok az sayıda soru çıkan ünitelerden bu yıl soru çıkma olasılığı çok yüksek. Bu nedenle adayların hiçbir konu ayrımı yapmadan tüm derslere ve ünitelere gerektiği kadar çalışmaları gerekiyor.

5 sınavın hepsine katılamanın adaylar açısından yararı ve zararı nedir?

Yasal olarak hiçbir engel yok. Yeter ki YGS’de barajı en az bir puan türünde geçmiş olun. Ancak öğrenci 3,4 hatta 5 LYS’ye de katılmak istiyorsa geleceği ile ilgili kararlarını henüz vermemiş bir aday olarak değerlendirilir. Teorik olarak tüm sınavlara katılmak mümkünken hazırlanma ve üstün başarı gösterme pratiğine göre tavsiyemiz en fazla 2 veya 3 LYS’ye katılmaları yönünde. Hazırlık sürecini ne kadar çok ders ve üniteye ayırırsanız asıl göstermeniz gereken başarıyı da  elde etmekte zorlanabilirsiniz.

Öğrenci hangi LYS’ye katılması gerektiğini neye göre belirleyecek?

Bir kere hangi programda eğitim almak istememiz önemli bir belirleyici. Ama tek başına bu kritere göre bir hazırlık yeterli değil. Başlangıçta eşitlenmesine rağmen yasal bir takım zorunluluklar yüzünden dengesi bozulan bir AOBP katsayı sorunu var. Her ne kadar önceki sistemde olduğu gibi anormal farklar olmasa da alan içi seçimler yapmak şansı artırıyor. Kısaca alan ayrımı az da olsa bir kulvar belirleyecek adaya. Benim tavsiyem mümkün olduğunca alan kulvarından dışarı çıkmamaları. Ancak alanımda ilgimi çeken hiçbir bölüm yok diyen bir aday için de illa alanında hazırlan zorlaması da çok antidemokratik. Bu durumdaki bir aday belki biraz daha zorlanarak, daha fazla zaman ayırarak alan dışı programlardan birine girme şansını zorlayacak.

Puanların hesaplanma modelinde hangi değişimler oldu?

Değişim hesaplamada da yapıldı. Önceki sistemde en küçük puan 100, en büyük puan ise 300 olabiliyordu. Bir buçuk milyon aday 200 puanlık bir aralıkta sıralanıyordu. Yeni sistemde en küçük puan yine 100 olarak sabit bırakıldı ama en büyük puan 300’den 500’e çekildi. Yeni sistemde adaylar 400 puanlık bir skalada kendilerine yer bulmaya çalışacaklar.

Bu açıdan bakıldığında eskiden bir puan aralığına özellikle yoğunluğun olduğu puan dilimlerinde 10 bin – 12 bin öğrenci sıkışıyorken şimdi bu rakam 45 binlere kadar gerileyecek. Sıralama bu açıdan daha bir netlik kazanmış ve daha az yoğun olacak.

Önceki sistemde bir yükseköğretim programının en küçük puanlı üniversitedeki ile en büyük puanlı üniversitedeki arasında sadece 1015 puan fark oluşurken, yeni sistemde bu fark aynı programlar için belki 5060’lara kadar çıkabilecek.

LYS’de adayların geçmesi gereken bir baraj varmı?

Elbette. LYS puanlarıyla lisans programlarını tercih etmek isteyen adaylar, LYS’de seçmek istediği programın puan türünde en az 180 alması gerekecek.

Nedir bu OBP ve AOBP olayı? Adayları nasıl etkiliyor?

AOBP’yi ifade etmeden OBP üzerine birkaç söz söylemek yararlı olacak. Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) bir okuldaki sınava giren, girmeyen tüm öğrencilerin diploma notlarından yola çıkarak hesaplanan bir puan. En küçük 100, en büyük 500 olacak. Okulun sınav performansına göre OBP ağırlıklandırılarak AOBP’ye dönüştürülecek. YGS başarısı yüksek bir okuldan mezunsanız veya mezun olabilecek durumdaysanız AOBP’niz en az 450’lere çıkabilecek. Siz o okulun en başarısız öğrencisi olsanız bile…

Ağırlıklandırma bir denge unsuru o zaman?

Evet kesinlikle. OBP’nin ağırlıklandırılması kesinlikle OBP’yi azaltmıyor, yukarıya taşıyor. Eğer başarılı bir lisenin öğrencisiyseniz bu çıkış daha fazla, başarısız bir lisede okuyorsanız bu çıkış daha az olabiliyor ama hep artıyor. Ağırlıklandırma subjektif not dağıtımının yarattığı adaletsizliği nispeten gidermeye yardımcı oluyor.

AOBP’de en az 100 en fazla 500 olabiliyor. Yalnız OBP’den farkı OBP’de her okulda 100 alabilecek öğrenci varken, AOBP’de 100 değerini sadece Türkiye’nin en başarısız okulunun en başarısız öğrencisi alabiliyor.

Yeni katsayılar kaç oldu?

Sınav sistemi ilk şekillendiğinde her adayın AOBP’si 0,15 ile çarpılarak YGS veya LYS puanlarına ilave edilecekti. Kısaca katsayı eşitlemesine gidilmişti. Ancak Danıştay bu kararın yürütmesini durdurdu. Ardından alan içinde 0,15, alan dışında 0,12 olarak yeni katsayılar belirlendi. Yerleştirme puanları hesaplanırken AOBP bu katsayılarla çarpılacak.

LYS sonuçları ne zaman açıklanacak?

Sonuçlar temmuz ayının 2. veya 3. haftasında açıklanacak. Adaylar sonuçlar açıklandıktan hemen sonra tercih işlemlerine başlayacaklar.

Tercih sayısında bir değişim olacak mı?

Bu tür bir değişim açıklanmadı. Önceki sistemde adaylar en fazla 24 tercih hakkını kullanabiliyorlardı. Yeni sistemde de yine 24 tercih yapılabilecek. Mesleki sınavsız geçişten faydalanacak meslek liseli adaylar da önlisans tercihlerini aynı dönemde ÖSYM’ye bildirecekler.




Geri Dön